امروز: سه شنبه ۹ خرداد ۱۳۹۶
کد خبر: 280
تاریخ انتشار: ۱۲:۵۲ ب.ظ - چهارشنبه ۱۳۹۲/۰۷/۲۴
چاپ این خبر

شالوده و اساس کار مداحى را ((ادب )) تشکیل مى دهد. شخص مداح که نوکرى این خاندان را به عهده گرفته ، باید مؤ دب ترین اشخاص باشد چرا که ادب و تواضع شرط قبولى نوکرى و خدمت است . داشتن بعضى از صفات حمیده جزو ((ادب)) مداح و رعایت بعضى قوانین و دستورالعمل ها، […]

شالوده و اساس کار مداحى را ((ادب )) تشکیل مى دهد. شخص مداح که نوکرى این خاندان را به عهده گرفته ، باید مؤ دب ترین اشخاص باشد چرا که ادب و تواضع شرط قبولى نوکرى و خدمت است . داشتن بعضى از صفات حمیده جزو ((ادب)) مداح و رعایت بعضى قوانین و دستورالعمل ها، جزو ((آداب )) و آئین مداحى مى باشد که در واقع این دو مقوله تقریباً جداى از هم هستند. صفاتى که ربط به مؤ دب بودن و اخلاقیات درونى فرد دارد را ادب گویند اما آداب یعنى رعایت شرایط و قواعدى که در بهتر شدن کار و قانون مدارى آن به شخص کمک مى کند. ممکن است که فرد، انسان مؤ دبى باشد اما رعایت نکردن این قوانین ، حمل بر بى ادبى مى شود. بنابراین شخص هم باید در حیطه ((ادب )) به کمال رسیده باشد و هم در حیطه ((آداب )). چون تا کسى آداب را نشناسد نمى تواند به آن عمل نماید، باید ابتدا به فراگیرى و سپس به انجام آن مبادرت ورزید. در درجه اول باید سعى ما بر کسب ادب و رعایت احترام نسبت به دیگران بالاخص در لباس نوکرى اهل بیت علیهم السّلام باشد و چقدر در احادیث و روایات به این مسئله توصیه شده که مؤ من باید احترام برادر مؤ من خود را نگه دارد، خصوصاً اگر از اهل علم ، ریش سفید و یا از سادات باشد. امام صادق علیه السّلام به ((اسحاق بن عمار))فرمود:
((اى اسحاق ! به دوستان من هر قدر مى توانى احترام کن که هیچ مؤ منى احسان به مؤ منى نمى کند مگر آنکه صورت ابلیس را خراشیده و دل او را مجروح مى سازد))(۹۱) .
چرا که بزرگان گفته اند:
همینت پسند است اگر بشنوى

که گر خار کارى سمن ندروی

(۹۲) و نیز پیامبر اکرم صلّى اللّه علیه و آله در مورد رعایت احترام پیران فرمودند: ((از ما نیست هرکس پیران ما را احترام نکند))(۹۳) و در مورد احترام به سادات فرموده اند: ((شفاعت من براى کسى که ذریّه مرا با دست و زبان و یا مال احترام و اعانت کرده ، ثابت است ))(۹۴) و نیز: ((خوبان ذریّه مرا به خاطر خدا و بدان ایشان را به خاطر من احترام کنید))(۹۵) .
در بحث آدابى که یک مداح باید بداند، و آن را به انجام رساند، باید به اشاره نکاتى پرداخت تا در نظر مردم و همکاران به عنوان انسانى مؤ دب و وجهه دار معرفى گردد.
الف ) ادب مجلس
وفاى به عهد:
همچنان که قبلاً نیز مورد بحث و بررسى قرار گرفت یکى از وظایف مهم مداح وفاى به عهد و پیمان مى باشد و نیز از آداب خاصه و قابل توجه مداحى به شمار مى رود که سر وقت حاضر شدن و سر موعد تمام کردن مجلس ، از مصادیق آن مى باشد که به دلیل توضیح کافى در این مقوله ، سخن را کوتاه مى کنیم .
انصراف از خواندن :
اگر چه مداح باید همیشه آمادگى خود را براى خواندن حفظ کند، اما بعضاً پیش مى آید که به دلیل کسالت ، عدم تحقیق ، زیاده روى در خواندن و گرفتن حنجره و… آمادگى لازم را براى فیض دادن نداشته باشد.اگر مداح آمادگى براى خواندن نداشت ، ادب اقتضا مى کند که نخواند. حال این عدم آمادگى به هر دلیلى که مى خواهد باشد و اینجا بهترین راه ، انصراف از خواندن و اجتناب از آن مى باشد، حتى اگر زیاد به او اصرار کنند. چرا که خواندن در این وضعیت باعث افت مجلس مى شود و ادب مجلس نیز در همین است .
ب ) ادب روحانى
یکى از وظایف مداح در قبال روحانى مجلس ، تاءسى به سخنان او مى باشد. باید به واعظى که ساعتى براى مستمعین ایراد سخن نموده ، با اشاره به فرازهایى از سخنانش از او قدردانى کرد. این کار سبب تاءثیر بیشتر راهنمایى هاى خطیب ، در مستمعین و همچنین اداى احترام و ارج نهادن به صحبت هاى اوست و بى ادبى محسوب مى شود که بعد از یک ساعت سخنرانى روحانى ، هیچ توجهى به منبر او نکنیم و کار خودمان را انجام دهیم . چه بسا تاءسى به روحانى ، ما را در انجام رسالت مان نیز کمک مى کند. بین مداح و روحانى نباید شکاف ایجاد شود زیرا هدف هر دوى آنها یکى است و باید یکدیگر را در رسیدن به این هدف واحد یارى نمایند.
ج ) ادب همکار و پیش کسوت
تاءسى به خواننده قبلى :
مداح خوب کسى است که در خواندن روضه نیز به مداح قبلى تاءسى نماید یعنى سعى کند که روضه او را تکمیل نماید. اگر روحانى مجلس نیز روضه خوانده ، باید همین معنا رعایت شود و روضه خود را در طول روضه او قرار داده و فاز روضه را تغییر ندهد یعنى اگر روضه را تا نیمه خوانده ، بایستى دنباله آن را بخواند و یا اگر روضه تا آخر ارائه شده ، به پردازش زوایایى از آن که در روضه قبل گفته نشده ، پرداخته و روضه را با همان محوریت قبل ادامه دهد. از نظر اساتید، این کار امرى لازم الاجراء و پسندیده در مداحى مى باشد به طورى که بزرگان این پیشه ، خود را مقید به آن ساخته و مى سازند. حال اگر مجلس را بعد از روضه خوانى ، هنگام زمزمه یا زمینه خواندن تحویل گرفتید، باید حتماً مقدارى ، آن را با همان سبک قبلى خوانده و سپس نوحه یا سبک خود را اجرا نمایید. این نیز از آداب مهم مداحى محسوب مى شود و عدم انجام آن دهن کجى به مداح قبلى تلقى مى گردد.
دعوت خواننده دیگر:
اگر اختیار مجلس دست شما بود و شما مداح همان مجلس بودید و در اثناى برنامه شما خواننده اى وارد شد که مى دانید که مجلس را خوب اداره مى نماید، ادب مداحى اقتضا مى کند که حتماً براى فیض دادن از او دعوت به عمل آورید و با استفاده از یک شگرد مناسب ، او را تحریک به اجابت دعوت خود نمایید و اگر هم وقت ندارید مثلاً بگویید:(( وقت گذشته اما سرور عزیز اگر به یک بند هم مانده ، باید ما را به فیض برسانند)) و با ظرافتى خاص ، او را به پشت تریبون جلب نمایید تا ادب شما نسبت به همکارتان رعایت شده باشد. چرا که او نیز گرداننده قابلى است و امکان دارد حتى بهتر از شما مجلس را به فیض برساند. چون حضور او در مجلس و دعوت نکردن شما بى ادبى تلقى مى شود، بهتر است همیشه در مجالس جشن و عزا، یک نفر را دم درب مجلس بگمارید تا اگر خواننده اى وارد شد، به شما اطلاع دهد.
اختصار:
در باب این مسئله نیز مفصلاً توضیح داده شد که اختصار در خواندن باعث جلب رضایت مستمع و سایر همکاران مى شود. زیرا خواندن بیش از حد در درجه اول بى ادبى به خواننده قبلى و در ثانى تضییع وقت خواننده بعدى است که دلخورى و ناراحتى را به بار مى آورد و در مستمع نیز اثر نامطلوبى از این بى مبالاتى به ثمر مى نشاند و به قول یکى از اساتید بزرگ تهران ؛
((اگر به مستمع بگوئى بند آخر را مى خوانم اما دو بند خواندى ، به اندازه یک بند به او دروغ گفته اى ))(۹۶) .
ادب پیش کسوت :
اگر در مجلسى چند نفر قرار است فیض دهند، شایسته تر آن است که روضه را پیش کسوت بخواند. روضه خواندن در جایى که مداح متبحرترى وجود دارد، نوعى بى ادبى است مگر اینکه با او هماهنگ شده باشد و خود او امر کند که روضه بخوانید که باز هم در این صورت ، قبول نکردن بهتر مى باشد. شدت این مسئله وقتى بیشتر مى شود که مداح اصلى ، او باشد و مردم نیز منتظر مداحى او باشند که در این حال اگر کلاً نخوانید، براى خود شما بهتر است ، چرا که گوش ها منتظر شنیدن صداى مداح دیگرى است . اما خواندن نوحه ، واحد و… اشکالى ندارد. در نظر داشته باشید که پایه مداحى و محوریت مجلس ، همیشه باید با فرد پیش کسوت باشد بالاخص که قبلاً نیز اعلام شده باشد که او مى خواهد بخواند.
تحویل مجلس :
اگر کسى خواست مجلس را به خواننده دیگرى واگذار کند، ادب این است که مجلس را در ((اوج )) به او واگذار نماید نه در((افت )). با این روش باید به او کمک نموده و کار را براى او آسان نمود. از نزاکت به حساب نمى آید که کسى بهره و رمق مجلس را کشیده و آن را وقتى واگذار کند که مجلس اشباع شده و دیگر ظرفیت ندارد. این موجب مى شود که خواننده بعدى با دیدن این وضع ، یا از خواندن طفره رود و یا به زحمت بیفتد زیرا با یک مستمع خسته ، طرف شده و دیگر کارى از دست او بر نمى آید و این جا مقصر مداح قبلى است . شاید مستمع هم متوجه این برخورد نامناسب نگردد اما خواننده بعدى به خوبى مى فهمد که خواننده قبلى نمى خواسته مجلس او رونق گیرد و میل دارد که فقط در مجلس خودش صداى ناله مردم بلند باشد. او باید همیشه سعى کند اگر هنگام تحویل دادن ، مجلس ، افت نیز کرده ، این زحمت را خود قبول کند و با خواندن زمزمه اى به ایجاد شور و ناله در مجلس بپردازد. مجلس که گرم شد آن گاه میکروفون را تقدیم همکارش نماید تا این رفتار موجب نارضایتى سایرین نشود.
د) ادب بزرگان و بانى
ادب نسبت به بزرگان :
در مجالس جشن ، اگر هنگام خواندن ، عالم یا سید و یا خواننده اى وارد مجلس شد، از او دعوت کنیم بالاى مجلس بنشیند و یا سزاوارتر است ، کسى را که دم درب گمارده ایم ، آنها را به بالاى مجلس هدایت نمایند و اگر شخص ، کسى است که احترام او بر همگان واجب است ، فردى که دم در ایستاده او را تا داخل مجلس همراهى نماید و همچنین در آخر مجلس فراموش نشود که دعاى مجلس را هم از بزرگان حاضر تقاضا نماییم .
ادب نسبت به بانى :
در ابتداى مجلس به جهت احترام ، زمان شروع و مدت اجراى برنامه را از بانى مجلس سؤ ال کنیم و همچنین سعى داشته باشیم که از انگیزه و هدف برپایى مجلس اطلاع یابیم تا آن مقدار از بر آوردن هدف که بر عهده ما هست ، را بر آورده سازیم ، اعم از دعا کردن براى اموات و شهداى بانى مجلس ، خواندن حمد شفا براى بیمار او، خواندن امن یجیب ، اشاره به انگیزه برپایى در اثناى روضه و… .در آخر مجلس نیز تشکر و قدردانى لازم را از او داشته باشیم نه این که فقط بیاییم ، بخوانیم و برویم ؟!
در پایان این گفتار نیز توفیق کسب ادب و معرفت را بر در این آستان از حى سبحان خواستاریم

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

نام و نام خانوادگی: (موردنیاز)
پست الکترونیک: (موردنیاز)
آدرس اینترنتی:
درج دیدگاه:
آخرین اخبار